Herri Kontuen Euskal Epaitegiak Leioako 2023ko kontuak onartu ditu salbuespenekin

Herri Kontuen Euskal Epaitegiak (HKEE) behin betiko onartu du Leioako Udalaren 2023ko fiskalizazio-txostena, 2026ko maiatzaren 21ean egindako Osoko Bilkuran. Akordioak ezartzen du txostenaren ondorioak dagozkion aldizkari ofizialetan argitaratzea, 1/1988 Legearen 13.2 artikuluaren arabera. Testua Bizkaiko Aldizkari Ofizialean (BOB) argitaratu da, 179. zenbakian, 2026ko irailaren 18an, III. atalean, BOB-2026a179-(III-144) erreferentzia ofizialarekin.

Txostena Herri Kontuen Euskal Epaitegiaren Urteko Lan Programaren barruan egin da, otsailaren 5eko 1/1988 Legeak ezarritakoari jarraituz. Fiskalizazioak bi arlo hartu ditu: legezkotasuna —aurrekontua, zorpetzea, finantza-eragiketak, langileak, obra-, hornidura- eta zerbitzu-kontratuak, diru-laguntzak eta zuzenbide publikoko sarrerak— eta kontabilitatea. Emaitza provisionalak 2026ko martxoaren 11n bidali zitzaizkion udalari, alegazioak aurkez zitzan; aurkeztutako alegazio guztiak aztertu eta baloratu dira, eta txostenari erantsi zaizkio. Akordioa Ana Helguera Líbano HKEEko presidenteak sinatu zuen Gasteizen, 2026ko maiatzaren 21ean.

Leioak 32.491 biztanle zituen 2023ko urtarrilaren 1ean. Udalaz gain, bi organismo autonomo ditu: Soinu Atadia eta Euskararen Erakundea. Gainera, hiru erakunde supramunizipaletan parte hartzen du: Consorcio de Aguas Bilbao Bizkaia, Consorcio de Transportes de Bizkaia eta Consorcio Haurreskolak. Kontu Orokorra udaleko Osoko Bilkurak onartu zuen 2024ko uztailaren 24an.

Iritzia: irudi fidela baina lege-salbuespenekin

Epaitegiaren iritziz, udalaren kontu urtekook ondarearen eta finantza-egoeraren irudi fidela erakusten dute 2023ko abenduaren 31n, eta bat datoz aplikagarria den arau-esparru kontable eta aurrekontuariorekin. Legezkotasunari dagokionez, ordea, iritzia salbuespenekin da: erakundeek arrazoiz bete zuten beren jarduera ekonomiko-finantzarioa arautzen duen legea, baina txostenak jasotzen dituen ez-betetzeez salbu. Epaitegiak adierazi du ez duela beste arrisku nabarmenik identifikatu auditorian.

Kontratazioan atzemandako hutsak

Zortzi kontratu aztertu ondoren, hauek dira aurkikuntza nagusiak:

• Lau zerbitzu, 688.306 euroko gastua, legezko prozedurarik gabe kontratatu ziren; gutxienez prozedura ireki sinplifikatuan izapidetu behar ziren.
• 2023an sei kontratu iraungita exekutatzen jarraitu zuen udalak, eta 1,8 milioi euro gastatu zituen estaldura kontraktualik gabe, LCSPren 29.4 artikuluak eskatzen duen hiru hilabeteko aurrerapena bete gabe.
• Hiri-hondakinak biltzeko eta garraiatzeko kontratua (32,4 milioi euro, 2013an oker kalifikatua) ez zen arau harmonizatuen arabera izapidetu eta ez litzateke luzatu behar.
• Udal-eraikinen garbiketako kontratuaren aldaketa (7,2 milioi euro) ez zen formalizatu ez DOUEn argitaratu.
• Garraio urbanoaren bermearen kalkuluan (2,1 milioi euro) urtebete bakarrik hartu zen kontuan, lau urteko exekuzio-epearen ordez.
• Zazpi kontratutan (49 milioi euro) lizitazio-tipoa berdintzen zuen prezioak puntuazio positiboa lortzen zuen.
• Bi obretan (1,6 milioi euro) zortzi eta hamaika hilabeteko atzerapenak izan ziren, sei eta hiru hilabeteko epeen gainean, eta ez da zigorrik ez epe-luzapenik jaso.
• Kontratu txikien bidez izapidetutako 13 prestazio, 404.372 euro, gutxienez prozedura ireki sinplifikatu laburtuan izapidetu behar ziren.

Aurrekontua eta kontabilitatea

Aurrezki-erregistroan ere hutsak atzeman dira:

• 2023ko aurrekontu orokorra ez zen behin betiko onartu 2022ko abenduaren 31 baino lehen.
• Ariketa amaieran 735.807 euroko gastu zuzen-zuzenak ez ziren aurrekontuan sartu, nahiz eta kontabilitate patrimonialean erregistratu.
• Finantzaketa-desbideratzeak likidazioak erakusten duena baino 3,8 milioi euro txikiagoak dira.
• Zinegotzien dietak, 86.085 euro, langile-gastuen kapituluan erregistratu ziren, ondasun korronteen eta zerbitzuen erosketa-kapituluan beharrean.
• Langileen zerrendak (RPT) ez ditu sartzen tailer-monitoreen sei postu, beharrizan estrukturalak izan arren.

Diru-laguntzak eta beste ohar batzuk

Hiru diru-laguntza izendunek (55.877, 25.000 eta 15.000 euro) ez dute eskatzen hiru eskaintza eskatu izanaren egiaztagiririk, nahiz eta gastu diruz lagungarriek kontratu txikiaren muga gainditzen duten. Jubilatuen elkarte bati emandako 21.836 euroko diru-laguntzaren justifikazioan ez da jarduera finantzatu duten beste sarrera edo diru-laguntzen xehetasunik agertzen. ICIO zerga-ordenantzak 50eko hobaria aurreikusten du 6.010 eurotik beherako obretarako, foru-arauan tokirik ez duena. Ordainketa-epeei dagokienez, udalaren organismo autonomoek 265.452 euroko obligazioen erdia baino gehiago epeaz kanpo ordaindu zituzten; udalak, berriz, %27 eta 6,7 milioi euro. Hiri-antolamenduko Plan Orokorra ez da indarrean den araudira egokitu.

Udalaren alegazioak

Udalak alegazioak aurkeztu zituen eta txostenari erantsi zaizkio. Besteak beste, udalak dio 2023an iraungita zeuden kontratuetako batzuk geroago formalizatu zirela —etxez etxeko laguntza 2023ko irailean, ibilgailuen erretiratzea 2023ko martxoan—, eta zinegotzien dieten sailkapena 2026an zuzenduko dela. Ordainketa-epeei dagokienez, udalak 2025eko datuak eman ditu: udalaren batez bestekoa %28koa izan zen, eta organismo autonomoena %15,66 eta %17,37 artekoa. Hiri-antolamenduko planaren berrikuspena Bilboko Metropoli Eremuko Lurralde Plan Partzialaren zain egon da, 2025eko maiatzean argitaratu zena.

Txostenak udal-kudeaketaren kontrol publikoa gauzatzen du eta Leioako Udalari zuzentzeko bidea markatzen dio: kontratazio-prozedurak zorroztea, aurrekontu-erregistroa doitzea eta ordainketa-epeak betetzea. Ondorioak aldizkari ofizialean argitaratzeak herritarrei eta udalbatzari txostena oinarri hartzeko aukera ematen die, hurrengo ekitaldietako kontuen gaineko kontrola bermatzeko.

Fuente: Boletín Oficial de Bizkaia (BOB), núm. 179, 18 de septiembre de 2026, Sección III, orr. 1-11 (erreferentzia ofiziala: BOB-2026a179-(III-144)).