Gogora-k memoria historikoaren eta memoria demokratikoaren diru-laguntzak deitu ditu 2026rako

Gogora institutuak memoria historikoaren eta memoria demokratikoaren arloko bi diru-laguntza deialdi onartu eta deitu ditu 2026rako. Alberto Alonso Martin zuzendariak 2026ko abuztuaren 28an sinatutako bi ebazpenek elkarte eta fundazioentzako proiektuetarako 112.500 euro eta memoria demokratikoari buruzko liburu argitaragabeen ediziorako 40.000 euro jartzen dituzte. Biak Boletín Oficial del País Vasco aldizkariaren 180. zenbakian argitaratu ziren 2026ko irailaren 21ean, 2026/3958 eta 2026/3959 erreferentzia ofizialekin.

Marko juridikoa eta aurrekariak

Deialdiak Gogora institutuaren —Instituto de la Memoria, la Convivencia y los Derechos Humanos— diru-laguntza lerroaren barruan daude, eta 2025-2028 aldirako Diru-laguntzen Plan Estrategikoan kokatuta. Ley 4/2014, de 27 de noviembre legeak memoria historikoaren eta demokratikoaren politikak sustatzeko agintzen dio institutuari, eta Decreto 204/2015, de 3 de noviembre dekretuaren 11.2 artikuluak zuzendariari ematen dio laguntzak arautzeko, deitzeko eta emateko eskumena.

Araubide juridikoak Ley 20/2023, de 21 de diciembre, Ley 38/2003, de 17 de noviembre eta Real Decreto 887/2006, de 21 de julio arauak barne hartzen ditu, baita Ley 7/2025, de 23 de diciembre legeak onartutako 2026ko aurrekontu orokorrak ere. Laguntzak minimis araubidearen menpe daude, Reglamento (CE) n.º 2023/2831 araudiaren arabera: onuradun bakoitzak ezin du 300.000 euro baino gehiago jaso hiru urteko epean.

Memoria historikoko proiektuak: 112.500 euro

• Deialdiaren zenbateko osoa: 112.500 euro, 2026ko aurrekontuen kargura.
• Gehienezko zenbatekoa: 10.000 euro proiektuko eta 20.000 euro onuraduneko.
• Finantzaketa: proiektuaren kostu osoaren % 100 arte.
• Onuradunak: irabazi asmorik gabeko pertsona juridiko pribatuak, Euskadiko Elkarteen Erregistroan edo Fundazioen Erregistroan inskribatuak eta memoria historikoaren berreskurapena estatutuetan helburu dutenak.
• Proiektuak 2026an garatu behar dira eta 2026ko abenduaren 31 baino lehen amaituta egon.
• Justifikazioa 2027ko martxoaren 31 baino lehen; lehen ordainketa, ebazpena onartu ondoren, zenbatekoaren % 60.

Liburu argitaragabeen edizioa: 40.000 euro

• Deialdiaren zenbateko osoa: 40.000 euro.
• Gehienezko zenbatekoa: 5.000 euro liburuko, eta proiektu bakarra onuraduneko.
• Liburuak fikziozkoak ez direnak eta argitaragabeak izan behar dute, edizio edo maketazio fase aurreratuan, eta 2026ko abenduaren 31 baino lehen amaituta.
• Gutxieneko luzera: 100.000 karaktere, komiki eta eleberri grafikoetan izan ezik.
• Baztertuta: fikziozko eleberriak, poesia eta antzerkia. Onartuta: euskarara edo gaztelaniara egindako itzulpenak, jatorrizko hizkuntza horietako bat ez bada.
• Debekatuta: sorkuntza prozesuan adimen artifizialeko softwarea erabiltzea.
• Justifikazioa 2027ko urtarrilaren 15 baino lehen.

Epeak, prozedura eta bateragarritasuna

• Eskaerak aurkezteko epea: hilabetekoa, ebazpena aldizkarian argitaratu eta hurrengo egunetik hasita.
• Akatsak zuzentzeko epea: 10 egun.
• Ebazpena emateko eta jakinarazteko gehienezko epea: 6 hilabete; epe hori igarota, isiltasunak eskaera ezetsi egiten du.
• Gutxieneko puntuazioa: 50 puntu 100etik.
• Gora jotzeko errekurtsoa: hilabeteko epea, Gogora institutuko presidenteari zuzenduta.
• Bateragarritasuna: memoria historikoko proiektuen deialdia eta liburuena elkarren artean bateraezinak dira.

Ebaluazio-batzordea eta lehentasunezko gaiak

Batzordearen burua Iñaki De Pablos Vaca da. Bokalak Amaia Goenaga Sánchez, Roberto Palacios Martínez eta Ruth Cancelo García dira proiektuen deialdian, eta Amaia Goenaga Sánchez, Alaitz Vives Urbieta eta M.ª Dolores Fiallegas García liburuena. Nagore Otaola Moscoso arituko da idazkari, ahotsarekin baina botorik gabe.

Puntuazio handiagoa jasoko dute gai hauek jorratzen dituzten proiektuek:

• Zigor-destakamentuak eta langile-batailoiak.
• Lehen Eusko Jaurlaritzako kideak, kargu politikoak eta funtzionarioak.
• Emakumearen Babeserako Patronatua Euskadin (1941-1985).
• Frankismo garaiko sexu- eta genero-aniztasuna.
• Ordena Publikoko Auzitegia eta euskal antifrankismoa.
• Eskuin muturreko talde terroristak eta «Gerra Zikina»ren lehen fasea.
• Ondasunak konfiskatzeko jurisdikzioa eta erantzukizun politikoak.
• Deportatuak eta nazien kontzentrazio-esparruak.
• 1936ko estatu-kolpearen, Gerra Zibilaren eta diktaduraren biktimen testigantzak.
• Giza eskubideen urraketa genero-ikuspegiarekin.

Bi deialdiek gizarte zibilari memoria historikoaren berreskurapenean eta memoria demokratikoaren dibulgazioan parte hartzeko bidea zabaltzen diote, eta Gogoraren diru-laguntza politika 2026an indartzen dute. Epeak estuak dira: elkarteek, fundazioek eta argitaletxeek hilabeteko epea dute eskaerak aurkezteko, eta proiektu guztiak abenduaren 31 baino lehen amaituta egon behar dute.

Fuente: Boletín Oficial del País Vasco, n.º 180, 21 de septiembre de 2026, Otras Disposiciones (referencia oficial: 2026/3958 y 2026/3959).