Euskera ondasun kultural babestu izendatzeko espedientea abiatu dute

Kultura eta Hizkuntza Politikako Sailburuordetzak euskera ondasun kultural immaterialaren ibilgailu gisa Babes Bereziko Ondasun Kultural izendatzeko espedientea abiarazi du, eta 20 eguneko informazio publikorako epea ireki du. Andoni Iturbe Amorebieta kultura sailburuordeak sinatutako 2026ko abuztuaren 24ko Ebazpena Boletín Oficial del País Vasco (BOPV) 177. zenbakian argitaratu da, 2026ko irailaren 16an, 2026/3900 erreferentziarekin.

Ebazpenak euskera ondasun kultural immaterialaren ibilgailu gisa identifikatzen du, eta berehala aplikatuko zaio babes bereziko ondasun kulturalentzat Ley 6/2019, de 9 de mayo, de Patrimonio Cultural Vasco legean aurreikusitako babes-erregimen partikularra, erkidea eta espezifikoa. Espedientea Euskal Autonomia Erkidegoko Kultura Ondarearen Zentroak sustatu du, eta haren anexoan ondasunaren identifikazioa, kategoria, marko espaziala eta denborazkoa, deskribapena, komunitate eramailea eta arriskuak eta babes-neurriak jaso dira.

Babes-erregimen juridikoa

Euskal Autonomia Erkidegoak, Konstituzioaren 148.1.16 artikuluaren eta Autonomia Estatutuaren 10.19 artikuluaren babesean, kultura-ondarearen gaineko eskumen esklusiboa du. Eskumen horren karietara onartu zen Ley 6/2019, zeinak arautzen baititu interes kulturaleko ondasunak deklaratzeko prozedurak.

Espedientearen inkoazioak euskarari, ondasun kultural immaterialaren ibilgailu gisa, babes-erregimen partikularra berehala eta behin-behinean aplikatzea dakar. Informazio publikorako epea 20 egunekoa da, ebazpena BOPVn argitaratu eta hurrengo egunetik zenbatzen hasita, Ley 39/2015, de 1 de octubre legearen 82. eta 83. artikuluetan xedatutakoaren arabera.

Kategoria eta komunitate eramailea

Unescoren Kultura Ondare Immateriala Babesteko Hitzarmenaren arabera, euskera batez ere tradizio eta adierazpen ahozkoen kategorian kokatzen da, hizkuntza bera ondasun kultural immaterialaren ibilgailu gisa barne. Hala ere, bere izaera zeharkakoak kategoria guztietan parte hartzen du: bertsolaritza, toponimia, abestiak, atsotitzak, naturarekiko ezagutzak, arte-teknika tradizionalak, gastronomia, musika eta dantza, besteak beste.

Komunitate eramailea euskara ondasun kultural immaterialaren ibilgailu gisa berregiten, transmititzen eta babesten duten pertsonek, elkarteek eta gainerako erakundeek osatzen dute. Ebazpenak azpimarratzen du euskararen transmisio historikoan emakumeeek izandako ekarpena, baita jaiotzez euskaldunak ez diren pertsonen inplikazioa ere hizkuntza eta kultura eskuratzeko prozesuan.

Arriskuak eta babes-neurriak

Unescok euskara hizkuntza «ahul» gisa katalogatu du, eta horrek babesaren beharra azpimarratzen du. Ebazpenaren arabera, arrisku nagusia ez da transmisio belaunaldiartekoa ahultzea, baizik eta ezagutzaren eta erabilera eraginkorraren arteko desoreka, euskararen ezagutza aurreratuago baita bere erabilera baino.

Horregatik, Euskal Autonomia Erkidegoko Kultura Ondarearen Zentroak euskara Babes Bereziko Ondasun Kultural deklaratzea proposatzen du, Ley 6/2019 legearen babesean. Deklarazio horrek oinarri gisa balioko du euskara ondasun kultural immaterialaren sorkuntza, transmisio, berregite eta babeserako beharrezkotzat jotzen diren neurriak hartzeko.

Ebazpena jakinaraziko zaie Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako foru-aldundiei eta Eudeli, eta BOPVn eta hiru Lurralde Historikoen aldizkari ofizialetan argitaratuko da. Espedientea Vitoria-Gasteizko Donostia-San Sebastián kalea 1 zenbakian dagoen zentroan ikusgai egongo da, eta interesdunek alegazioak aurkez ditzakete epea amaitu baino lehen.

Deklarazioak euskarari, ondasun kultural immaterialaren ibilgailu gisa, babes juridiko berezia emango lioke, hizkuntza minorizatu eta ahul gisa duen egoeran bere transmisioa eta bizitasuna bermatzen lagunduz. Neurriak komunitate osoari eragiten dio, eta euskararen bidez transmititzen den ondare kultural osoa babesteko urrats historikoa da.

Fuente: Boletín Oficial del País Vasco, 177. zenbakia, 2026ko irailaren 16a, I. atala, orr. 1-7 (erreferentzia ofiziala: 2026/3900).